Deeueerjs cesjs vewCeeB JeeCe Heæ¾er ~

ef®eÊe ®eæÑer cesjer ceeOegjer cetjle, Gj efye®e Deeve Deæ¾er ~

keÀye keÀes þeæÑer HebLe efveneªb , DeHeves YeJeve Keæ¾er ~~

kewÀmes He´eCe efHe³ee efyeveg jeKetb, peerJeve cetj peæ¾er ~

ceerjeB efieefjOej neLe efyekeÀeveer, ueesie keÀnQ efyeieæ¾er ~~

efnvoer keÀeJ³e ceC¾ue cesb ceerjeB keÀer ceeOegjer DeHevee efJeMesøe cenlJe jKeleer nw~ ceerjeB keÀer levce³elee cesb Jen peeot Lee efkeÀ GvekesÀ Heo HeeøeeCe-Ëo³e cesb Yeer mejmelee keÀe meb®eej keÀj osles nQ~ efJeøe-Heeve keÀjkesÀ Yeer cegmkeÀjeleer ngFõ ceerjeB ves meeefnl³e cesb meowJe DeceÉle keÀer Jeøeeõ keÀer GmekesÀ YeefkeÌle-jme mes efmebef®ele neskeÀj cegPeeõS ceve Yeer njs Yejs nes ieS~

peerJeve - JeÉÊe

FvekesÀ peerJeve kesÀ mebyebOe cesb yengle meer ceveieæÑvle yeelesb He´®eefuele nQ~ efheÀj Yeer jepemLeeve kesÀ FeflenemekeÀejesb kesÀ Devegmeej Jes peesOeHegj kesÀ jeþewj jepeepeesOee peer kesÀ Heg$e jeJeotoe peer keÀer Heew$eer Leer ~ FvekesÀ efHelee keÀe veece jlvemesve efmebn Lee ~ FvekeÀe pevce kegÀæ¾keÀer ieebJe cesb mecJeled 1555 efJe¬eÀceer kesÀ Deeme-Heeme ngDee leLee ceÉl³eg mecJeled 1603 efJe¬eÀceer cesb ngFõ ~ ye®eHeve mes ner Gvnsb efiejOej ieesHeeue keÀer cetefleõ mes Flevee He´sce nes ie³ee efkeÀ Jes efove-jele Gmeer keÀer Hetpee cesb ueieer jnleer Leer Deewj Gmeer keÀes DeHevee meJeõmJe ceeve efueS LeeR ~ ceerjeB keÀer F®íe ve nesles ngS Yeer GvekeÀe efJeJeen jeCee meebiee kesÀ pesøþ Heg$e kegBÀJej Yeespejepe kesÀ meeLe ngDee Hej kegÀí ner Jeøees¥ cesb GvekeÀe megneie efceì ie³ee ~ Fme HeefjefmLeefle ves GvekesÀ Jewjei³e HetCeõ peerJeve cesb Deewj Yeer efveKeej uee efo³ee~ keÀne peelee nw efkeÀ ueeskeÀ-ueppee íesæ¾keÀj meeOeg melmebie keÀjves kesÀ keÀejCe GvekesÀ Iej Jeeueesb ves GvekeÀes lejn-lejn keÀer ³eeleveeSb oer, efpevekeÀe GuuesKe GvekeÀer j®eveeDeesb cesb efceuelee nw~ Fme mebyebOe cesb SkeÀ efkebÀJeovleer nw efkeÀ Gvemes $emle neskeÀj ceerjeB ves leguemeer oeme keÀes SkeÀ He$e efueKee efpemekesÀ GÊej cesb Gvnesbves efueKee Lee ë-

peekesÀ efHe´³e ve jece Jewosner ~

íeBæ¾ng leeefn keÀesefì Jewjer mece, ³eÐeefHe Hejce mevesner ~~

Devle cesb ceerjeB yeeFõ ves cesJeeæ¾ íesæ¾ efo³ee Deewj leerLeõ ³ee$ee kesÀ efueS efvekeÀue Heæ¾er ~ JeÉvoeJeve cesb Jes peerJeieesmJeeceer mes efceueer,pees Gvemes yengle He´YeeefJele ngS~ keÀne peelee nw efkeÀ ceerjeByeeFõ kesÀ ÜeefjkeÀe He´mLeeve keÀe Helee HeekeÀj cesJeeæ¾ Deewj cesæ¾lee oesveesb jep³eesb keÀer Deesj mes Gvnsb ueewìeves kesÀ efueS ye´eïeCe Yespes ieS ~ ye´eïeCeesb kesÀ nþ keÀjves Hej Jes Þeer jCeíesæ¾ peer kesÀ cebefoj cesb ie³eeR Deewj Jener YeieJeeved keÀer cetefleõ cesb mecee ieFõ~ ³en Ieìvee meb.1603 keÀer yeleeFõ peeleer nw~

j®eveeSB

ceerjeB keÀer j®eveeDeesb cesb efvecveefueefKele keÀe veece efue³ee peeelee nw (1) vejmeer peer jes ceensjes (2) ieerle ieesefJevo keÀer ìerkeÀe (3) jece ieesefJevo (4) meejsþ kesÀ Heeo (5) ceerjeByeeFõ keÀe ceueej (6) meJeeõieerle (7) hegÀìkeÀue Heo ~ Fvecesb DeefOekeÀebMe j®eveeSsb ceerjeByeeFõ keÉÀle veneR nw~ Hej hegÀìkeÀj Heoesb cesb DeefOekeÀebMe ceerjeByeeFõ keÀer ner j®eveeSb nQ Deewj Jes ner JeemleJe cesb GvekeÀer keÀerefleõ kesÀ mlecYe
nQ ~

YeeJe-Heãe

ceerjeB yeeFõ keÀes meeOevee, ceOegj YeeJe keÀer meeOevee Leer ~ ceOegj YeeJe cesb YekeÌle YeieJeeve keÀes Hegªøe kesÀ ªHe cesb leLee mJe³eb keÀes m$eer kesÀ ªHe ces bceevekeÀj DeHeveer YeeefYeJ³eefkeÌle keÀjlee nw~ ceOegj jme meeOeejCeleë êeÉbieej jme kesÀ ner meceeve neslee nw Hej oesveesb kesÀ meeO³e efYevve nesles nw~ ¾eö. npeejer He´meeo efÜJesoer kesÀ Meyoesb cesb "mLeeFõ YeeJe jeflekeÀe mebyebOe ³eefo mLetue efuebie Mejerj mes nQ, lees ceOegj jme, SkeÀ He´keÀej mes mJe³eb Deelcee keÀe Oeceõ nw~" ceOegj jme kesÀ Devegmeej YekeÌle YeieJeeve keÀes Heefle ³ee meJeõmJe ceevekeÀj Gvemes DeHevee mebyebOe J³ekeÌle keÀjlee nw~ ³en YeeJe ceerjeB cesb DeHeveer ®ejce meercee Hej Hengb®ee nw~ me®eceg®e ner Jes "He´sce efoJeeveer" LeeR Deewj DeHeeves Gmeer oerJeevesHeeve cesb Gvnesbves efpeve YeeJeesb keÀes J³ekeÌle efkeÀ³ee Jes Þesøþlece nQ~ Jes keÀnleer nw -

DeeJees peer ceve ceesnvee ceerþe Leebjes yeesue ~

yeeueeHeve keÀer He´erefle jceF³ee peerÉ kebÀos veefnb Dee³ees Leejes leesue ~

Fmeer He´keÀej YeieJeeve mes efceueve kesÀ DeveskeÀ ªHekeÀesb keÀer meÉeføì Gvnesbves keÀer nw~ mLeeve mLeeve Hej Deveno veeo Deeefo nþ³eesie keÀer MeyoeJeueer keÀe Yeer He´³eesie GvekeÀer j®eveeDeesb cesb efceuelee nw, Hej ³en He´³eesie megveer megveeFõ Yeeøee keÀe He´³eesie cee$e nw~ Fme meeOevee mes ceerjeB mes keÀesFõ celeueye veneR ~ êeÉbieej YeeJe keÀer DeefYeJ³eefkeÌle Gvnesbves meb³eesie SJeb efJe³eesie oesveesb ner oMeeDeesb cesb efkeÀ³ee~

meb³eesie - Gæ¾le iegueeue ueeue Ye³ees Decyej, yejmele jbie DeHeej js~

Ieì kesÀ meye Heì Keesue efo³es nQ, ueeskeÀ ueepe meye ¾ej js ~~

efJe³eesie - veelees veece keÀes ceesbmetb, levekeÀ ve le es¾d³ees peeFõ ~

Heevee p³etb Heerueer Heæ¾er js , ueesie keÀnQ efHebæ¾ jesie ~~

ceebme ieues ieue íerefpe³ee js, keÀjkeÀ j¿ee ieue Deeefn~

Deebieefue³ee js cetboæ¾esb , cnejs DeeJeie ueeieer yeebefn ~~

efJejn cesb Fleveer ogyeõuelee nes ieFõ nw efkeÀ Debiegueer keÀer cegbojer yeebn cesb Deeves ueie ieFõ nw~

keÀuee Heãe

YeeJe-Heãe keÀer ner Yeebefle ceerjeB keÀe keÀuee-Heãe Yeer Del³eble megvoj nw~ ceerjeB keÀer HeoeJeueer cesb He´³egkeÌle íboesb cesb efHebieue kesÀ efve³eceesb keÀe efveJeeõn lees veneR oerKe Heæ¾lee , Hej Gmecesb mebieerle keÀer jeie-jeefieefve³eesb keÀe De®íe meceeJesMe ngDee nQ ceerjeB kesÀ Heoesb keÀes efkeÀmeer Yeer jeefieveer cesb mepee³ee pee mekeÀlee nw~ Gmecesb ieereflekeÀeJ³e kesÀ meYeer kegÀCe efJeÐeceeve nQ ~ Gvecesb J³eefkeÌleiele YeeJeesb keÀer ®ejcelee,ies³elee kesÀ meeLe cegKeefjle nes Gþer nw~ meeLe ner meeLe GmekeÀer j®eveeDeesb cesb DeuebkeÀejesb keÀe efJeOeeve Yeer Del³eble mJeeYeeefJekeÀ SJeb mejue ªHee cesb He´eHle neslee nw~ ªHeke, GHecee, GlHe´sãee Deeefo kesÀ DeueeJee Muesøe , efJeYeeJevee , DeefleM³eesefkeÌle, DeLeeõvlejv³eeme Deeefo DeuebkeÀej Yeer GvekeÀer j®eveeDeesb cesb efceueles nQ~ ªHekeÀ keÀe GoenjCe osKesb -

DeBmegJeve-peue meeRef®e meeRef®e He´sce -yesefue yeesFõ ~

Fmeer He´keÀej GHecee keÀe GoenjCe uesb -

Heeveeb p³etB Heerueer Heæ¾er js. ö ö ö ö ö ö ö ö ~

Yeeøee

ceerjeB keÀer Yeeøee Del³eble mejme SJeb He´Jeence³eer nw ~ GvekesÀ kegÀí Heo jepemLeeveer cesb efceueles nQ efpevecesb peeBCee m³etb Deeefo ªHe efceueles nQ ~ kegÀí ye´peYeeøee ³ee iegpejeleer cesb efceueles nQ ~ Hej DeefOekeÀebMe Heoesb keÀer Yeeøee cesb jepemLeeveer , ye´pe, Hebpeeyeer leLee Hetjyeer keÀe efceefÞele ªHe He´eHle neslee nw~ keÀyeerj keÀer Yeebefle ceerjeöb keÀer Yeeøee Yeer efceefÞele Yeeøee nw ke̳eesbefkeÀ GvneR keÀer Yeebefle ceerjeB ves Yeer Del³eefOekeÀ Ye´ceCe efkeÀ³ee Lee Deewj yengle mes meeOeg-mebleesb kesÀ mebmeieõ cesb jner Leer~