Editor & Web Master

Dr. R.K.Gupta
rajbhasha@yahoo.com
rajbhasha@hotmail.com
¨Ü«ÜÜÄ ˆÅú „œÜ¡Üܽ¹ŠÜ÷ÜÜ

ÚܛܟÜà ڨܟÜà ƒ£µÙºŸÜà ÷Ü¿ŠÜÜ ¹¨Ü¡Ü›Üà „¥Ü‹ÜŸÜÃ
¨ÜܛܟÜà ¨Ü¥Ü¿ŠÜÜ Ú½¹›Ü›Üà —

¡Ü¹Ú ¬ÜŸÜ¡Ü œÜ£ ¨Ü«ÜÜÄ ›ÜÛì Ûܽ÷Üú Û¾ ÷Üܽ ƒ¬Ü ¬Ü¿¬ÜÜ£ ŸÜ½¿ ÚÜ›Ü Ú½›ÜÜ ‚ܾ£ ÷ܜܬ¡ÜÜ ˆÅ£›ÜÜ Úܽ›Üܽ¿ Ûú ¬ÜŸÜÜœ÷Ü Ûܽ Üܡܽ¿ŠÜ½, ¨Ü«ÜÜÄ ˆÅú ƒ÷Ü›Üú ¡ÜÜÚÜ ŸÜÛîÜÜ Û¾ —

ƒŸÜÜ ‚ÜœÜÀ ©ÜŸÜº ŸÜ½ ¬Ü›÷ܺ — ¡ÜÜº¨Ü½ÄÚ 4.1

©ÜºÖ ¹¨ÜÜܣܽ¿ ¬Ü½ žÜúŠÜ½ Ûº‡ œÜ¹¨Ü°Ü Ü›šÜº, ‚ÜÜ ¬ÜºÜÛ ÜÜ ‚ÜœÜ ›ÜÛÜ £Û½ ˜Ü½, ÷Üܽ ‚Üܛ܈ŠœÜÜ›Üú Ü›Ú Ûܽ ŠÜ¡ÜÜ, Ü¬Ü ‚ÜœÜ Ü£¬Ü œÜÙõ½, ŠÜº¬¬Ü½ ˆÅú ¬ÜúŸÜÜ œÜÜ£ Ûܽ ŠÜƒÄ, ŠÜܹ¥Ü¡Üܽ¿ ˆÅú ¨Ü«ÜÜÄ ©Üº³ Ûܽ ŠÜƒÄ, Ú¬Ü ¹Ú›Ü ˆÅÜ ©Üº¹ÖˆÅ£µÜ (ŸÜ›Ü ˆÅܽ œÜ¹¨Ü°Ü ˆÅ£›Ü½ ˆÅÜ ) ¡Ü±Ü ‚Üܛ܈вˆÅ ŠÜ¡ÜÜ — ‹Ü£ ÜÜÛ£ ¬ÜžÜú ˆÅܽ ¡ÜÛÜ¿ ÷܈ЬܣˆÅÜ£, Ü›Ü÷ÜÜ, ›ÜܾˆÅ£Ü½¿ ˆ½Å œÏ¹÷Ü ƒ÷Ü›ÜÜ ¹¨Ü«Ü¨ÜŸÜ›Ü ¹ˆÅ¡ÜÜ ¹ˆÅ ˆÅ¥Ü ÷܈йˆÅ‡ ŠÜ‡ šÜŸÜÄ ˆÅÜŸÜ œÜ£ žÜÜ£ú Üܽ’ ¥ÜŠÜú — Ü¬Ü --œÜÜ›Üú ÷Üܽ ˆÅŸÜ Ûܽ ŠÜ¡ÜÜ --›Üú£ŸÜ¾ ˆºÅ›Ü²ŸÜÃ-- ÷ܹŸÜ¥Ü ŸÜ½¿ ˆÅÛÜ Û¾ — ƒœÜ›Ü½ ŠÜܾ£¨Ü ˆÅܽ ˆÅžÜú ˆÅŸÜ ŸÜ÷Ü ˆÅ£Ü½ -- —— ‚ܜ܈ÅÜ ÚÜ›Ü œÜºµ¡Ü œÜ»ÜÜ œÜÜØ ˆÅÜ ¬ÜžÜú ¬ÜºˆÅŸÜÄ ‚Üܛ܈Š؜œÜ Ûܽ ŠÜ¡ÜÜ —

ˆÅ¹¨Ü ˆÅÛ÷ܽ Û¾¿ ¹ˆÅ Ü£¬Üܽ, ÜºˆÅܽ, ›ÜŸÏ÷ÜÜ ˆ½Å ŠÜºµÜ ˆÅܽ ¹Ü÷Ü›ÜÜ ‚œÜ›ÜÜ ¬ÜˆÅܽ, ŠÏÛµÜ ˆÅ£Ü½ — ÷ܺŸÛÜ£ú ÜÜ÷Ü ˆÅܽ ÜŠÜ ÷ÜžÜú ¬¨ÜúˆÅÜ£ ˆÅ£½ŠÜÜ ÜÜ ÷ܺŸÜ Ú»¬Ü£Ü½¿ ˆÅܽ ‚œÜ›Ü½ ¬Ü÷Üà ŠÜºµÜܽ¿ ¬Ü½ ¹žÜŠÜÜ Úܽ — œÜ£ ÚºÀ‰Ü Û¾ ¹ˆÅ ŸÜÜ›Ü¨Ü ‚ÜÜ ‡ˆÅ Ú»¬Ü£½ ˆÅܽ ¬ÜŸÜÜ ›ÜÛì œÜÜ £ÛÜ Û¾ — ÷ܺŸÜ ©ÜºÖ œÜ¹¨Ü°Ü ŸÜ›Ü ¬Ü½ ˆÅÜŸÜ ÷Üܽ ©Üº³ ˆÅ£Ü½ — œÜ¹£µÜÜŸÜ ÛܽŠÜÜ ÷ܺŸÛÜ£½ ¬Üܟܛܽ ŸÜ»¬Ü¥ÜÜšÜÜ£ ¨Ü«ÜÜÄ ˆ½Å ³œÜ ŸÜ½¿ ¬ÜÜ›Üܽ¿ ˆÅÜ ¬Ü÷¬Ü¿ŠÜ —

œÜÜ›Üú¡Ü¿ œÏܹµÜ›ÜÜ¿ œÏܵÜÜ ¹¨Ü©¨ÜŸÜ½¨Ü Ü ÷Ü›ŸÜ¡ÜŸÜà —
›Ü ¹Û ÷Üܽ¡ÜܹכÜÜ ¨Ü¼¹îÜÀ ¬¨Ü¬˜Ü¬¡Ü ¨¡ÜܹšÜ÷ܬ¡Ü ¨ÜÜ ——

¬ÜŸÜ¬÷Ü Üú¨Ü Ü¿÷ܺ ˆÅÜ Ü¥Ü Ûú œÏÜµÜ Û¾ ‚ܾ£ ¬ÜÜ£Ü ¹¨Ü©¨Ü Ü¥ÜŸÜ¡Ü Û¾, £Ü½ŠÜú Ûܽ ¡ÜÜ ¬¨Ü¬˜Ü ¨¡Ü¹Æ÷Ü, œÜÜ›Üú ˆ½Å ¹Ü›ÜÜ ¹ˆÅ¬Üú žÜú œÏܵÜú ˆÅÜ Üú¨Ü›Ü ¬ÜŸžÜ¨Ü ›ÜÛì Û¾ — Ü¥Ü ©ÜÜ›÷Ü, ©Üú÷Ü¥Ü, ›Ü£ŸÜú žÜ£Ü, ¥Üܽ܍ÜÚÜ£, ŠÜ¹÷Ü©Üú¥Ü ‡¨Ü¿ œÏ¨ÜÜÛŸÜÜ›Ü Í¨Ü Û¾ —

ˆÅ¹¨Ü ›Ü½ ÷Üܽ ¬Ü¥ÜÜÛ Úú Û¾ ¹ˆÅ --©Ü°Üܽ£¹œÜ ŠÜºµÜÜ ¨Ü܍¡ÜÜÀ -- ©Ü°Üº‚ܽ¿ ˆ½Å ŠÜºµÜܽ¿ ˆÅú žÜú œÏ©Ü¿¬ÜÜ ˆÅ£›Üú Üܹۇ — ۏÜܣܽ¿ ¨Ü«Üܽô ˆÅú ÛŸÜÜ£ú ¬Ü¿¬ˆ¼Å¹÷Ü, ¬ÜÚܽœÜÚ½©Ü, ÛŸÜÜ£Ü „ÚÜ£ ¬ÜܹÛ÷¡Ü, ‚›Ü¨Ü£÷Ü ³œÜ ¬Ü½ ۟ܽ¿ ¬ÜÜ½÷Ü ˆÅ£÷ÜÜ Û¾ — ŸÜÛÜ›Üà ‚ÜÚ©Üܽô ˆÅú £®ÜÜ ˆÅ£›ÜÜ ÜÙõÜ ˆÅ¹Ø›Ü ˆÅÜŸÜ Û¾ — ‹Ü¼µÜÜ ‚ܾ£ ×½«Ü ÛŸÜÜ£Ü £Ü¬÷ÜÜ ›ÜÛì Û¾ — ¬Ü÷¡Ü ‡¨Ü¿ ›¡ÜÜ¡Ü œÜ£ ´õ £Ûܽ — ¹ØØˆÅܽ ŸÜ÷Ü, ²ˆÅܽ ŸÜ÷Ü — œÏ½ŸÜ ‚ܾ£ žÜ¹Æ÷Ü ˆÅÜ ¬ÜŸÜÜÜ ‚ÜÚ£ ˆÅ£÷ÜÜ Û¾ — ÷ÜœÜ ‚ܾ£ ÷¡ÜÜŠÜ ˆÅú ŸÜ¹ÛŸÜÜ ˆÅܽ ¬ÜŸÜÜÜ ¬¨ÜúˆÅÜ£ ˆÅ£÷ÜÜ Û¾ —

¬ÜÜˆ½Å œÏ¹÷Ü ‚›Ü›¡Ü œÏú¹÷Ü, ‚œÜÜ£ žÜ¹Æ÷Ü ¬ÜÒºµÜܽ ˆ½Å œÏ¹÷Ü ¹›Ü«ØÜ ¡ÜÛú ÷Üܽ ÛŸÜÜ£Ü ¥Ü®¡Ü Û¾ — ƒ¬Üˆ½Å ¹¥Ü‡ ˆÅØÜ½£ ¬Ü¿¡ÜŸÜ ‚ܾ£ ŸÜܛܹ¬ÜˆÅ ‚›Üº©ÜÜ¬Ü›Ü ‚÷¡Ü¿÷Ü ‚ܨܩ¡ÜˆÅ Û¾ — ÛŸÜÜ£½ ãÚ¡Ü ŸÜ½¿ ‚›ÜŸÜܽ¥Ü ŠÜºµÜܽ¿ ˆÅÜ žÜµÙÜ£ Û¾ œÜ£ ÛŸÜ ›ÜÛì ÜÜ›Ü÷ܽ ‚›¡Ü˜ÜÜ ¡ÜÛ ‚›Üܨܩ¡ÜˆÅ ¬Ü›÷ÜÜœÜ ‚ܾ£ œÜúÙõÜ ÛŸÜ½¿ ›ÜÛì ¬Ü÷ÜÜ÷Üú — ©Üܬ°Ü ŸÜ½¿ ˆÅÛÜ Û¾ ¹ˆÅ --¡Ü ‡¨Ü¿ ¹¨ÜÚºÀ‚ŸÜ¼÷ÜÜ ÷ܽ žÜ¨Ü¹›÷Ü -- ‚ܾ£ Üܽ ƒ¬Ü½ ÜÜ›Ü ¥Ü½÷ܽ Ûÿ ¨Ü½ ‚ŸÜ£ Ûܽ ÜÜ÷ܽ Û¾ —

¬ÜÜˆ½Å œÏ¹÷Ü ‚ܹ÷ŸÜˆÅ ¬›Ü½Û œÏžÜº ‚ܣܚܛÜÜ ˆ½Å ¬ÜŸÜÜ›Ü Û¾ — ‚œÜ›Ü½ ¬ÜÛ¡Üܽ¹ŠÜ¡Üܽ¿ ˆÅܽ ˆÅ«’ÚÜ¡Üú ‚¨Ü¬˜ÜÜ ¬Ü½ …œÜ£ „ØÜ›ÜÜ, œÏžÜº ˆ½Å œÏ¹÷Ü ¬ÜÜú œÜ»ÜÜ Û¾ —

--÷Üœ¡Ü›÷ܽ ¥ÜܽˆÅ ÷Üܜܽ›Ü ¬ÜܚܨÜÀ œÏܡܩÜܽÀ Ü›ÜÜÀ
œÜ£ŸÜܣܚܛܿ ÷Ü¹Ö œÜº²«Ü¬¡ÜÜ ¹‰Ü¥ÜÜ÷ŸÜ›ÜÀ —— --
žÜ܊ܨÜ÷Ü 8.7.44

-- Üú¹¨Ü÷Ü¿ ¬Üûťܿ ÷ܬ¡Ü ¡ÜÀ œÜ£Ü˜Ü½ÄÜÔÜ÷ÜÀ ¬ÜÚÜ — -- Ï¯Ü œÜº£ÜµÜ

„¬Ü ¨¡Ü¹Æ÷Ü ˆÅÜ Üú¨Ü›Ü ¬ÜûÅ¥Ü ŸÜÜ›ÜÜ ÜÜ÷ÜÜ Û¾ ÷Üܽ ¹›Ü÷¡Ü œÜ£Ü½œÜˆÅÜ£ ŸÜ½¿ œÏ¨Ü¼÷÷Ü £Û÷ÜÜ Û¾ — ©ÜÜ¡ÜÚ œÏžÜº ˆÅú žÜú ¥ÜܽŠÜ ƒ¬Üú¹¥Ü‡ œÜ»ÜÜ ˆÅ£÷ܽ Ûÿ ¹ˆÅ „›Û½Ü¿›Ü½ ‚œÜ›Üú ¹¨ÜžÜ»¹÷Ü¡Üܽ¿ ˆÅܽ ŸÜÜ›Ü¨Ü ŸÜÜ°Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡ ¬Üº¥ÜžÜ ˆÅ£ ¹Ú¡ÜÜ Û¾ — Û½ ŸÜÜ›Ü¨Ü ÷ܺŸÜ žÜú ©ÜÜ›÷Ü, ©Üú÷Ü¥Ü, ¹¨Ü›ÜŸÏ, ¬ÜŸÜ˜ÜÄ©Üú¥Ü ¨Ü½ŠÜ¨ÜÜ›Üà ŠÜºµÜܽ¿ ¬Ü½ ¡ÜºÆ÷Ü ‚ÜÚ©ÜÄ œÜº²«Ü Ü›Üܽ ¡ÜÛú ˆÅ¹¨Ü ÜÜÛ Û¾ —

Üܽ ¨¡Ü¹Æ÷Ü £ÜŠÜ ×½«Ü ‚Ü¹Ú ‚¨ÜŠÜºµÜܽ¿¿ ˆÅܽ ŽÜ½Ùõ Ú½÷ܽ Ûÿ „›ÜˆÅܽ Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ¹ˆÅ¬Üú žÜú œÏˆÅÜ£ ˆÅÜ ÚºÀ‰Ü ›ÜÛì Ûܽ÷ÜÜ Û¾ ‚ܾ£ ¬ÜÚÜ œÏ¬Ü››Ü ¹ÜîÜ £Û÷ܽ Û¾¿ —

¨Ü«ÜÜÄ ÛŸÜ½¿ ¡ÜÛ ¹©Ü®ÜÜ Ú½÷Üú Û¾ ¹ˆÅ ÛŸÜÜ£½ Üú¨Ü›Ü ˆÅú ‡ˆÅŸÜÜ°Ü ¬ÜܚܛÜÜ ¡ÜÛ Û¾ ¹ˆÅ ÛŸÜ œÜ¹¨Ü°Ü „›ŸÜºÆ÷Ü ŸÜ›Ü ¬Ü½ ‚œÜ›Ü½ ¬¨ÜܘÜÄ ˆÅܽ ŽÜ½Ùõ œÜ£Ü½œÜˆÅÜ£ ŸÜ½¿ ¥ÜŠÜ Üܡܽ¿ — ¨Ü«ÜÜÄ ŸÜšÜº¨ÜÛ›Ü ˆÅ£÷Üú Û¾, ŸÜšÜº®Ü£µÜ ˆÅ£ ¬ÜŸÜ¬÷Ü ‚ܾ«Ü¹šÜ ¨Ü›Ü¬œÜ¹÷Ü ˆÅܽ ŸÜšÜº¹£ŸÜÜ ŸÜ½¿ ¹¬ÜÆ÷Ü ˆÅ£ Ú½÷Üú Û¾ — ¨Ü«ÜÜÄ ˆÅú „œÜ¡Üܽ¹ŠÜ÷ÜÜ, „œÜÜÚ½¡Ü÷ÜÜ, œÜ¹¨Ü°Ü÷ÜÜ ˆÅú œÏ©Ü¿¬ÜÜ ‡¨Ü¿ ¬Ü¿¬÷ܺ¹÷Ü ¨Ü¥¥Üº¨Ü£ ›Ü½ ¹¨Ü©ÜÚà ³œÜ ¬Ü½ ˆÅú Û¾ — ¨Ü«ÜÜÄ ˆÅÜ ‡ˆÅ ŸÜÜ°Ü „Ó½©¡Ü ‚Õܺ÷Ü ‡¨Ü¿ ‚›ÜºˆÅ£µÜú¡Ü ¬Ü½¨ÜÜ Ûú ÷Üܽ Û¾ —