Editor & Web Master

Dr. R.K.Gupta
rajbhasha@yahoo.com
rajbhasha@hotmail.com
œÏ½ŸÜžÜܨÜ

‚¹›Ü¥Üܣà ‡¥¥ÜÜŸÜà ÷ÜŸÜÆˆºÅ¹£¡Ü£Ã ‚›ÜºÙ¾¡ÜÜ£Ã
‡›ÜºŸÜà „¹£¡Ü£Ã ¹œÜ£ÆˆºÄÅ —

¬¨ÜܘÜúÄ ¥ÜܽŠÜ ¹Ü›ÜÜ œÏ½ŸÜ ˆ½Å ‚œÜ›Ü½ ˆÅÜŸÜ ˆÅܽ Ûú œÜ»£Ü ˆÅ£÷ܽ Ûÿ ¹ˆÅ›÷ܺ œÜ£Ü½œÜˆÅÜ£ú ¥ÜܽŠÜ Ú»¬Ü£Ü½¿ ˆ½Å ¹Û÷Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡ ‚œÜ›Ü½ ÛÜÙõ ŸÜÜ¿¬Ü ˆÅܽ ÷¡Ü܊ܛܽ ˆ½Å ¹¥Ü‡ ÷ܾ¡ÜÜ£ £Û÷ܽ Û¾¿ —

Û½ ŸÜ½šÜܨÜú ! Üú¨Ü›Ü ˆÅÜ ‚ÜšÜÜ£ ‚ŽÜ ÜÜ¥Ü Ü¥Ü›Ü Û¾, ¨Ü¥¥Üº¨Ü£ œÏ½ŸÜ ˆÅú ¬Üú‰Ü Ú½÷ܽ Ûÿ — œÏ÷¡Ü½ˆÅ ‚ÜÚŸÜú ˆ½Å¨Ü¥Ü ŸÜÜ°Ü ‚œÜ›Üú „››Ü¹÷Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡ œÜ»£ú ÷Ü£Û ¨¡Ü¬÷Ü £Û÷ÜÜ Û¾ Ü¾¬Ü½ ¬ÜŸÜÜÜ ¬Ü½ „¬Ü½ ˆÅܽƒÄ ŸÜ÷Ü¥ÜÜ Ûú ›ÜÛì Û¾ — ¡ÜÛ ‡ˆÅ ›Üú£¬Ü ŠÜºµÜ Û¾ — ŸÜÜ›Ü¨Ü Üú¨Ü›Ü ˆÅÜ ¬ÜÜ¬Ü½ ¬Üº¿Ú£ ŠÜºµÜ Û¾ ¬›Ü½Û, ÛŸÜ ¬ÜÜ›Ü Ü›Ü½¿ŠÜ½ ÷Üܽ ¹ˆÅ¬Üú žÜú Ú½©Ü, ˆÅÜ¥Ü ŸÜ½¿ ÜܹšÜ÷Ü ›ÜÛì Ûܽ ¬Üˆ÷ܽ —

--‚›¡Üܽ›¡Ü ¬ÜŸÜºœÜ¬Ü¼ŸÜžÜÜÚ›¡Üܽ›¡ÜÜœÜÜ ý¡Ü½µÜ Ü —
±ÜÜ÷ܨ¡Ü ¬ÜŸœÏ¨ÜšÜÄ›÷ܽ ¬Ü£¬Üú ¨Üܽ÷œÜ›¡Üº÷Ü --——
ŸÜÛÜžÜÜ£÷Ü

¬Ü£Ü½¨Ü£ ˆ½Å ˆŸÜ¥Ü ˆÅú ÷Ü£Û ¬¨ÜÜ›Üܽ¿ ˆÅÜ žÜú œÜ£¬œÜ£ ¬ÜÜÛÜ¡¡Ü ‚ܾ£ ¬ÜÛ¡ÜܽŠÜ ¬Ü½ „÷ˆÅ«ÜÄ Ûܽ÷ÜÜ Û¾ —

œÏ½ŸÜ Ûú ŸÜܛܨÜú Ü½÷Ü›ÜÜ ˆÅÜ ¬Ü¨ÜܽÄîÜŸÜ œÏ÷ÜúˆÅ Û¾ — œÏ½ŸÜ ¬Ü½ ‚ÜœÜ ¬ÜŸÜ¬÷Ü ¹¨Ü©¨Ü ˆÅܽ ‚œÜ›Ü½ „ÚÜ£ ‚¿ˆÅ ŸÜ½¿ žÜ£ ¥Ü½÷ܽ Ûÿ — ¡ÜÛ ‡½¬ÜÜ ŠÜºµÜ Û¾ ¹Ü¬Ü¬Ü½ ¹¨Ü©¨Ü ˆÅú ¹ˆÅ¬Üú žÜú ¹Ú©ÜÜ ŸÜ½¿ Üܛܽ œÜ£ ‚ܜ܈ÅÜ ¬¨ÜÜŠÜ÷Ü ÛܽŠÜÜ — œÏ½ŸÜ ÷Ü÷¨Ü ŸÜÜ›Ü¨Ü Üú¨Ü›Ü ˆÅÜ ÜŸÜˆÅú¥ÜÜ œÏˆÅÜ©Ü Û¾ — ƒ¬Ü œÏ½ŸÜ ÷Ü÷¨Ü ¬Ü½ Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ©ÜºÖ ¬Üܹ÷¨ÜˆÅ œÏ¹÷Ü«ØÜ ¹ŸÜ¥Ü÷Üú Û¾ — ƒ›Ü ŸÜ›Üº«¡Üܽ¿ ˆ½Å ŸÜÜ›Ü¬Ü ˆ½Å›Í ˆÅú £¹©ŸÜ¡Üܽ¿ ˆÅÜ ¹¨Ü÷ÜÜ›Ü ¬ÜŸÜ¬÷Ü ¹¨Ü©¨Ü ŸÜ½¿ û¾Å¥Ü÷ÜÜ Û¾ ‚ܾ£ ¹Ü›ÜˆÅÜ ¬ÜÛÜ ‚Ü÷ŸÜžÜÜ¨Ü ¬ÜÜˆ½Å ¬Üº‰Ü ÚºÀ‰Ü ˆÅܽ ‚œÜ›ÜÜ Ü›ÜÜ ¥Ü½÷ÜÜ Û¾ — œÏ½ŸÜ ˆÅÜ ‚µÜº ‚µÜº ÜÜ ‚ܜ܈½Å ©Ü£ú£ ŸÜ½¿ žÜ£ ÜÜ¡Ü ÷Üܽ ãÚ¡Ü œÜ¹£©ÜºÖ Ûܽ÷ÜÜ Û¾ ‚ܾ£ ¬¨Ü÷ÜÀ ¹¨Ü©¨ÜÜ›šÜº÷¨Ü ˆÅú ÜÜÛ ¬Ü½ ‡ˆÅ „ÚÜ£ œÏ¨Ü¼¹îÜ ˆÅÜ ¬Ü¼Ü›Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ — ¬ÜÜˆÅܽ ‚œÜ›Üܛܽ ¬Ü½ ‡ˆÅ ‚›Ü›÷Ü ¬Üº‰Ü ˆÅú ¥ÜÛ£½¿ ‚ÜœÜ ŸÜ½¿ ¹Û¥Üܽ£½¿ ¥Ü½÷Üú Ûÿ — žÜŠÜ¨ÜÜ›Ü ÜºÖ ›Ü½ ØúˆÅ Ûú ˆÅÛÜ ˜ÜÜ ¹ˆÅ -- Ú¡ÜÜ ‚ܾ£ ƒ›Ü Úܽ ‚®Ü£Ü½¿ ŸÜ½¿ Ûú šÜŸÜÄ ˆ½Å ¬ÜÜ£½ ÷Ü÷¨Ü ¹›Ü¹Û÷Ü Ûÿ — -- ŸÜÛ¹«ÜÄ Ú¡ÜÜ›Ü›Ú ¬Ü£¬¨Ü÷Üú ›Ü½ ˆÅÛÜ Û¾ ¹ˆÅ œÜ£ŸÜÜ÷ŸÜÜ œÜ»ÜÜ ˆÅÜ ›ÜÛì œÏ½ŸÜ ˆÅÜ žÜ»‰ÜÜ Û¾ —--

¹œÏ¡ÜܹµÜ ¥ÜžÜ÷ܽ ¹›Ü÷¡Ü¿ ¹œÏ¡ÜÚÀ ¹œÏ¡Üˆ¼Å÷Üà ÷ܘÜÜ —
¹œÏ¡Üܽ žÜ¨Ü¹÷Ü žÜ»÷ÜÜ›ÜܹŸÜÛ Ü¾¨Ü œÜ£°Ü Ü ——
ŸÜÛÜ. 59.8

Üܽ ¨¡Ü¹Æ÷Ü Ú»¬Ü£½ ¨¡Ü¹Æ÷Ü ˆÅܽ ÚÜ›Ü Ú½÷ÜÜ Û¾, ¹œÏ¡Ü ˆÅÜ¡ÜÄ ˆÅ£÷ÜÜ Û¾ ¨ÜÛ ¬Ü¨ÜÄÚÜ ¬ÜŸÜ¬÷Ü œÏܹµÜ¡Üܽ¿ ˆÅÜ ¹œÏ¡Ü Ûܽ ÜÜ÷ÜÜ Û¾ ‚ܾ£ ¬Ü¿¬ÜÜ£ ŸÜ½¿ „¬Ü½ ¹œÏ¡Ü Ûú œÏÜœ÷Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ —

ˆÅ¹¨Ü¨Ü£ ÷ܺ¥Ü¬ÜúÚÜ¬Ü Üú ›Ü½ ˆÅÛÜ Û¾À

¬ÜÜ ŸÜŸÜ ¹œÏ¡Ü, ¬ÜÜ ˆÅŸÜ „œÜÜܡܽ —
¬ÜÜ ÷Üÿ ‚¹šÜˆÅ ŸÜ›ÜºÜ ŸÜܽ¹Û žÜܡܽ —

ŸÜ›Üº«¡Ü ˆÅܽ ¬ÜÜ¬Ü½ ý½«Ø ‚ܾ£ ¬Üº›Ú£ ŸÜÜ›ÜÜ ŠÜ¡ÜÜ Û¾ — ‚÷ÜÀ ¬ÜÜˆ½Å œÏ¹÷Ü œÏú¹÷Ü ˆÅÜ žÜÜ¨Ü £‰Ü›ÜÜ Üܹۇ — œÏ½ŸÜ žÜÜ¨Ü ŸÜ½¿ Ù»ÜÜ Ûº‚Ü ¨¡Ü¹Æ÷Ü ¡ÜÜ ¬¨ÜŽ ŸÜ›Ü¬¨Üú¡ÜºÆ÷Ü ¨¡Ü¹Æ÷Ü Ú½¨Ü ¬ÜŸÜÜ›Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ — ¨ÜÛ ‚ŸÜ¼÷Ü ¬Ü½ žÜ£Ü Ûº‚Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ — ¬ÜÜˆÅÜ œÜ»¡Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ — ¨ÜÛ ¬ÜÜˆÅú ‚ܣܚܛÜÜ ˆÅÜ œÜÜ°Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ — œÏ½ŸÜ žÜÜ¨Ü ˆÅÜ ‚¿¹÷ÜŸÜ œÜÙõÜ¨Ü ¹¨Ü©¨Ü ˆÅÜ ˆÅ¥¡ÜÜµÜ ¬Ü¨ÜÄ÷ÜܽŸÜº‰Üú Ûܽ ÜÜ÷ÜÜ Û¾ — ŸÜܛܨÜú¡Ü „÷ˆ¼Å«’ ˆÅú ´¹«’ ¬Ü½ ¬ÜÜ¬Ü½ ŸÜ»¥Ü¡Ü¨ÜÜ›Ü ŠÜºµÜ Û¾ œÏ½ŸÜ žÜÜ¨Ü — ‡ˆÅ ÜÜ£ ‚œÜ›ÜÜ ¥Üܽ ›Ü ƒ¬Ü½ Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ — ãÚ¡Ü ¬Ü½ ¹›ÜˆÅ¥ÜÜ œÏ½ŸÜ ŸÜ›Üº«¡Ü ˆÅܽ Ú»›ÜÜ ˆÅ£ Ú½÷ÜÜ Û¾ — ãÚ¡Ü ¬Ü½ ¹›Ü¬Ü¼÷Ü œÏ½ŸÜ ŸÜ›Üº«¡Ü ŸÜÜ°Ü ˆÅú ¬›Ü½Û ‰Ü½÷Üú ˆÅܽ ÜܾŠÜº›ÜÜ ˆÅ£ Ú½÷ÜÜ Û¾ —

œÏ½ŸÜÛú›Ü ›ÜÜ£ú ŸÜ¼÷܈Šˆ½Å ¬ÜŸÜÜ›Ü Û¾ — œÏ½ŸÜ Ûú ¬Üº‰Ü ¬ÜŸÜ¼¹Ö ¨Ü¾žÜ¨Ü ˆÅÜ ŸÜ»¥Ü ˆÅÜ£µÜ Û¾ — œÏ½ŸÜ œÏܹœ÷Ü Ûú ŸÜ›Üº«¡Ü Üú¨Ü›Ü ˆÅú ÷ܜܬ¡ÜÜ ˆÅÜ ¨Üܬ÷ܹ¨ÜˆÅ ûÅ¥Ü Û¾ — ¨Ü¥¥Üº¨Ü£ ˆÅú ŸÜÛ›Üú ˆÅÜŸÜ›ÜÜ ˜Üú ¹ˆÅ --¬ÜŸœÜ»µÜÄ ¹¨Ü©¨Ü ¬Ü½ œÏ½ŸÜ ˆÅ£ˆ½Å ‚œÜ›Ü½ ˆÅܽ „¬ÜŸÜ½¿ ¹ŸÜ¥ÜÜ Úܽ — --

Û½ £Ü«’ï ˆ½Å Ü܊ܳˆÅ ›Ü܊ܹ£ˆÅܽ — ‚ÜœÜ ¬ÜÜ ¥ÜܽŠÜ œÏ¬Ü››Ü ¹ŸÜ¥ÜˆÅ£ Ü¥Ü܇ — ¬¨ÜܘÜÄ ˆ½Å ¹ŸÜ¥Ü Üܛܽ ¬Ü½ Ûú ÛŸÜ ‚ÜœÜ¬Ü ŸÜ½¿ ’ˆÅ£Ü ÜÜ÷ܽ Ûÿ, ÛŸÜÜ£½ ¥Ü®¡Ü ’»’ ÜÜ÷ܽ Ûÿ — ‚œÜ›Ü½ „Ó½©¡Ü ˆÅú œÜ»¹÷ÜÄ ˆ½Å ¹¥Ü‡ ÛŸÜ ¹Ü›Ü ¬ÜܚܛÜܽ¿ ˆÅÜ œÏ¡ÜܽŠÜ ˆÅ£÷ܽ Ûÿ „¬Ü¬Ü½ ÷Ü›ÜÜ¨Ü Üõ÷ÜÜ Û¾ œÜ£¬œÜ£ œÏú¹÷Ü ˆÅŸÜ Ûܽ÷Üú Û¾ — ƒÄ«¡ÜÜÄ ›ÜÛì, ¬ÜÕܨÜ, œÏ½ŸÜ úÜÜ¨Ü ˆÅܽ Ü܊ܼ÷Ü ˆÅ£Ü½ — ¬ÜŸÜ¬¨Ü÷Ü£Ü ‡ˆÅ ¬ÜÜ˜Ü ‚ܨÜÜÜ „ØÜ›ÜÜ, ‡ˆÅ ¥Ü‰¡Ü ˆÅú ‹Üܽ«ÜµÜÜ ˆÅ£÷Üú Û¾ ¹ŸÜ¥ÜˆÅ£ Ü¥Ü›Ü½, ¹ŸÜ¥ÜˆÅ£ Üܽ¥Ü›Ü½ ˆ½Å ¹¥Ü‡ ŸÜ›Üܽ¿ ˆÅܽ œÜ£¬œÜ£ ÜܽÙõܽ —

Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ¬ÜÛ¡ÜܽŠÜ Ü›šÜº÷¨Ü-¬ÜܾÛÜÚÄ ¬ÜÜˆÅܽ ¬¨Ü¬˜Ü £‰Ü÷ܽ Ûÿ, Ú½©Ü ˆÅú ŠÜ¹£ŸÜÜ-ŠÜܾ£¨Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡, Ú½©Üܽ÷˜ÜÜ›Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡ ÛŸÜ ‡ˆÅ ¥Ü®¡Ü Ü›Üܨܽ¿ — ‡ˆÅŸÜ›ÜÜ Ûܽ œÜ£¬œÜ£ ¬ÜÛ¡ÜܽŠÜ ˆÅ£÷ܽ Ûº‡ ‚œÜ›Ü½ ƒ÷Ü£ žÜ܃¡Üܽ¿ ˆ½Å ¬Üº‰Ü-ÚºÀ‰Ü ŸÜ½¿ žÜÜŠÜ ¥Ü½¿ — ¬ÜÚ܍ÜÜ£ ˆÅÜ ¬ÜŸŸÜÜ›Ü ˆÅ£½¿ — Ú»¬Ü£½ ˆ½Å „œÜˆÅÜ£ ¡ÜÜ žÜ¥ÜÜƒÄ ˆÅú ÜÜ÷Ü ŽÜ½Ùõܽ, ‚ÜÜ ÷Üܽ ÛŸÜ ¥ÜܽŠÜ ¹ŸÜ¥Ü Üº¥ÜˆÅ£ Ü¾Ø›ÜÜ žÜú ›ÜÛì ÜÜÛ £Û½ Ûÿ — ÛŸÜÜ£ú ŸÜܛܹ¬ÜˆÅ ¹¬˜Ü¹÷Ü ¹ˆÅ÷Ü›Üú ¹©Ü¹˜Ü¥Ü Ûܽ ŠÜÛÄ Û¾ ãÚ¡Ü ŸÜ½¿ ‡ˆÅ Ú»¬Ü£½ ˆ½Å œÏ¹÷Ü œÏú¹÷Ü ˆÅܽ ¬ÜŸÜº››Ü÷Ü ˆÅ£›Ü½ ¬Ü½ £Ü«’ïˆÅú ¬ÜžÜú ¬ÜŸÜ¬¡Ü܇¿ ¬¨Ü÷ÜÀ ¬ÜŸÜÜœ÷Ü Ûܽ ¬Üˆ½ÅŠÜú — œÏ½ŸÜ ˆÅú ŸÜšÜº£÷ÜŸÜ žÜܨܛÜÜ ˆÅÜ ¹¨ÜˆÅÜ¬Ü ˆÅ£Ü½, ŸÜÜ¿ŠÜ¹¥ÜˆÅ Üú¨Ü›Ü, ˆÅ¥¡Üܵ܈ÅÜ£ú ¬ÜŸÜ¼¹Ö ÷ܘÜÜ „››Ü¹÷Ü œÜ£ˆÅ ¬Ü¿¬ˆ¼¹÷Ü ¬Ü½ ÛŸÜ ÷ÜžÜú ¬Ü¿œÜ››Ü Ûܽ ¬Üˆ½¿ÅŠÜ½--¬ÜŸÜÜ›Üú ¨Ü ‚܈»Å¹÷ÜÀ ¬ÜŸÜÜ›ÜÜ ãÚ¡Üܹ›Ü ¨ÜÀ -- †Š¨Ü½Ú ‚ܾ£ ‚˜Ü¨ÜÄ¨Ü½Ú ˆ½Å ƒ¬Ü ŸÜ¿°Ü ‰Ü¿Ù ˆÅܽ ¹Ú¥Ü ŸÜ½¿ Ü¬ÜÜ ¥Ü½¿ ¹Ü¬ÜˆÅÜ ‚˜ÜÄ Û¾ ¹ˆÅ ÷ܺŸÛÜ£Ü ¹›Ü©Ü¡Ü ‡ˆÅ Ûܽ, ÷ܺŸÛÜ£½ ãÚ¡Ü ‡ˆÅ Ûܽ¿ — ŠÜ¿ŠÜÜ ŸÜÜ÷ÜÜ ˆÅú ¹¨Ü©ÜÜ¥Ü÷ÜÜ ƒ¬Üú ŸÜ½¿ Û¾ ¹ˆÅ ¨ÜÛ ›Ü Üܛܽ ¹ˆÅ÷Ü›Üú ŽÜ½’ú-ŽÜ½’ú ›ÜÚú ›ÜÜ¥Üܽ¿ ˆÅܽ ‚œÜ›Ü½ ŸÜ½¿ ¬ÜŸÜ܈ţ ‡ˆÅ ¹¨Ü©ÜÜ¥Ü ãÚ¡ÜÜ ÛܽˆÅ£ ¹¨Ü©¨Ü ˆ½Å ¬ÜŸÜ¬÷Ü ŸÜÜ›Ü¨Ü ¬ÜŸÜÜÜ ×Ü£Ü œÜ»¹Ü÷Ü Ûܽ÷Üú Û¾ — ‚ÜœÜ ¹Ü÷ܛܽ ¹¨Ü©ÜÜ¥Ü ãÚ¡Ü ˆ½Å Ûܽ¿ŠÜ½, ‚ܜ܈½Å ŸÜ›Ü ŸÜ½¿ ¬Ü÷Üà žÜܨÜܽ¿ ˆÅú ¨Ü¼¹Ö ÛܽŠÜú ‚ܾ£ ¬Üº¿Ú£ ¹¨ÜÜÜ£ ¬Ü½ ‚ܜ܈ÅÜ ‚܍ÜÜ£µÜ ¬ÜŸÜ¼Ö Ûܽ÷ÜÜ Û¾ ¹Ü¬Üˆ½Å ‚›÷ܬÜà ŸÜ½¿ œÏ½ŸÜ ˆÅÜ ÚúœÜˆÅ Ü¥Ü÷ÜÜ Û¾ ‚ܾ£ ¬›Ü½Û ˆÅú ›Ü¹Ú¡ÜÜ¿ ÜÛ÷Üú Û¾, ¨ÜÛ Ûú œÏ½ŸÜ œÜº²«Ü ‚˜ÜÜÄ÷Üà ŸÜÛܜܺ²«Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾ —