Editor & Web Master

Dr. R.K.Gupta
rajbhasha@yahoo.com
rajbhasha@hotmail.com
œÏžÜº žÜÜ›Ü

ƒ²¥Üà ©Ü½£Ã ƒ²¹¨Ü›Ü¾¡ÜºŸÜà ©Ü½£Ü ƒ£¾¨Ü›ÜÃ
œÜܽ²¥©Ü½£Ã œÜº‹Ü¥Üà œÜº¹£›ÚÜŸÜÄÜ’Ã’º—

Üܽ ¬ÜÜ½ ŸÜ›Ü ¬Ü½ œÏžÜº žÜÜ›Ü ŸÜ½¿ ¹¥Üœ÷Ü £Û÷ܽ Ûÿ, ÜÜÛ£ú Úº¹›Ü¡ÜÜ ˆÅÜ ‚ÜÙŸÜ£ „›Û½¿ Ü£Ü žÜú ›ÜÛì ¹¨ÜÜ¹¥Ü÷Ü ˆÅ£÷ÜÜ Û¾— ¨Ü½ ¬Ü¨ÜÄÚÜ œÜ¹¨Ü°ÜŸÜ›Ü ¬Ü½ œÏ¬Ü››Ü £Û÷ܽ Û ÿ— œÏžÜº œÏܘÜÄ›ÜÜ ×Ü£Ü ŸÜ›Üº«¡Ü Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ¬ÜûÅ¥Ü÷ÜÜ œÏÜœ÷Ü ˆÅ£ ¬ÜˆÅ÷ÜÜ Û¾, ƒÄ©¨Ü£ žÜÜ ¬Ü½ ¨¡Ü¹Æ÷Ü ˆÅžÜú ‚šÜú£ ›ÜÛì Û½Ü÷ÜÜ Û¾—

žÜ½Ü¥Ü½ žÜÜ¨Ü ¹ŸÜ¥Ü½ £‹Üº£ÜƒÄ - ›Üܛ܈Å

-œÏÜ÷Ü£¹Š›Ü¿ œÏÜ÷ܹ£›Í¿ Û¨ÜÜŸÜÛ½ - ‚˜Ü¨ÜÄ 3.16.1

ÛŸÜ œÏÜ÷ÜÀˆÅÜ¥Ü ‚¹Š›Ü ÷ܘÜÜ ƒ›Í ˆÅú „œÜܬܛÜÜ ˆÅ£÷ܽ Ûÿ—

- ¡Ü܍ÜÜŸ¡ÜÛ¿ ¨Ü܍ÜÜ ¬Ü£¬¨Ü÷¡ÜÜ ŸÜ›Üܽ¡ÜºÜÜ- ‚˜Ü¨ÜÄ 5.7.5

ŸÜÿ ¨ÜܵÜú ‚ܾ£ ŸÜ›Ü ¬Ü½ ÛܹÚĈŠœÏܘÜÄ›ÜÜ ˆÅ£÷ÜÜ ÛÁ»¿ —

- †ŸÜ¬¡Ü ŸÜÜ œÏ¹Ú©Üܽ ¨ÜšÜġܹ›÷Ü —

±ÜÜ›Ü ˆÅú œÏ÷¡Ü½ˆÅ¹ˆÅ£µÜ „¬Ü ¡ÜºŠÜ ÷܈ŠœÜÛº¿Üܛܽ ¨ÜÜ¥Üú Û¾—

ŸÜºÛ»÷ÜğܹœÜ ¡Üܽ š¡Üܡܽ÷Üà ›ÜܣܡܵܟÜ÷ܹ›Í÷ÜÀ —
¬Üܽ½½s¹œÜ ¬ÜÒ¹÷ÜŸÜÜœ›Üܽ¹÷Ü ¹ˆ¿Å œÜº›ÜÀ ÷ÜœœÜ£Ü¡ÜµÜÀ ——
ŸÜÛÜ. 1245875

‚¬ÜÆ÷Üܽ àÜ܍ܣ›Üà ˆÅŸÜÄ œÜ£ŸÜÜœ›Üܽ¹÷Ü œÜ»²«Ü À— ŠÜú÷ÜÜ 3/19

-¡Ü¬¡Ü ŽÜ¡Üܟܼ÷Ü¿ ¡Ü¬¡Ü ŸÜ¼÷¡Üº- — ¡ÜÜº¨Ü½ÄÚ 25-13

„¬Ü œÜ£ŸÜÜ÷ŸÜÜ ˆÅÜ ‚Üý¡Ü ¥Ü½›ÜÜ, žÜ¹Æ÷Ü ˆÅ£›ÜÜ Ûú ‚ŸÜ¼÷Ü ˆÅÜ Û½÷ܺ Û¾, „¬Ü¬Ü½ œÏú¹÷Ü ›Ü ˆÅ£›ÜÜ, Ú»£ £Û›ÜÜ Ûú ŸÜ¼÷¡Üº ˆÅÜ ˆÅÜ£µÜ Û¾—

Û½ œÜ£ŸÜ ¬Üº‰ÜÚÜ÷ÜÜ, ˆÅ¹¨Ü ¨Ü¥¥Üº¨Ü£ ›Ü½ ‚ÜÜ ˆÅÜ œÏ¬ÜÜÚ ‚ܜ܈Åú „œÜܬܛÜÜ ¬Ü½ œÏÜ£ŸžÜ ¹ˆÅ¡ÜÜ Û¾— ˆÅ¹¨Ü ˆÅÜ ‚ÜÚ½©Ü Û¾ ¹ˆÅ ‚ܜ܈½Å ¬Üܹ›Ü›š¡Ü ˆÅÜ ¬Ü£¥Ü ŸÜÜŠÜÄ Û¾ ¬Ü÷¡Ü žÜÜ›Ü ŸÜ½¿ ÷Ü›ŸÜ¡Ü Ûܽ ÜÜ›ÜÜ— Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ žÜ¹Æ÷Ü ˆÅܽ ‚œÜ›Ü܂ܽ , œÏžÜº ÷ܺŸÛ½¿ ‚œÜ›ÜÜ ¥Ü½¿ŠÜ½ —

žÜ¹Æ÷Ü ˆÅÜ ‚›ÜºˆÅ£µÜ ˆÅ£›ÜÜ Üú¨Ü›Ü ˆÅú ‡ˆÅ œÜ£ŸÜ ‚ܨܩ¡ÜˆÅ÷ÜÜ Û¾, œÜ£ áÚ¡Ü ˆÅÜ ˆÅܽ›ÜÜ ˆÅžÜú ˆÅžÜú ۟ܽ¿ „¬Ü œÜ˜Ü ¬Ü½ ¹¨ÜÜ¹¥Ü÷Ü ˆÅ£ Ú½÷ÜÜ Û¾— ‚ÜÜ ˆÅú ¹©Ü®ÜÜ ÛŸÜ½¿ œÜº›ÜÀ œÏ½¹£÷Ü ˆÅ£÷Üú Û¾ ¹ˆÅ ¡Ü¹Ú Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ۟ܛܽ œÜ»ÜÜ ˆÅܽ ¬¨ÜúˆÅÜ£ ˆÅ£ ¹¥Ü¡ÜÜ ÷Üܽ œÜÜœÜ ˆÅÜ ÷ÜÜœÜ ˆÅܽ¬Üܽ¿ Ú»£ £Û½ŠÜÜ— ˆÅ¹¨Ü ˆ½Å ƒ¬Ü ‚›ÜºœÜŸÜ ¬Ü›Ú½©Ü ˆÅú œÏ¹÷Üš¨Ü¹›Ü †Š¨Ü½Ú ˆ½Å ŸÜ¿°Ü ŸÜ½¿ žÜú ŠÜ¿º¹Ü÷Ü Û¾—

¡Ü¹Ú ۟ܛܽ ¹›Ü¬¨ÜܘÜÄ žÜÜ¨Ü ¬Ü½ œÏžÜº žÜÜ›Ü ŸÜ½¿ ‚œÜ›Ü½ ˆÅܽ ¥ÜŠÜÜ ¹Ú¡ÜÜ ÷Üܽ œÜÜœÜ ‚ܾ£ ‚±ÜÜ›Ü ¬Ü½ žÜ£Ü ¡ÜÛ ˆºÅÛ£Ü ®Ü½°Ü ۟ܬܽ Ú»£ Ûܽ ÜܡܽŠÜÜ , œÜ£ ‡ˆÅ ¬Ü£¥Ü ©Ü÷ÜÄ Û¾ ¹ ˆÅ ¡ÜÛ žÜ¹Æ÷Ü ŠÜú÷Ü áÚ¡Ü ˆ½Å ‚›Ú£ ¬Ü½ ŠÜÜ¡ÜÜ ÜÜ›ÜÜ Üܹۇ —

-ŸÜܟܛܺ¬ŸÜ£ ¡Üºš¡Ü Ü - œÏžÜº ˆÅÜ ¬ŸÜ£µÜ ˆÅ£÷ܽ Ûº‡ šÜ¾¡ÜÄ ¬Ü½ ˆÅÜŸÜ ˆÅ£Ü½ — ¨¡Ü¹Æ÷Ü ×Ü£Ü ¹Ü›ÜÜ œÏÚ©ÜÄ›Ü ˆÅ½ Üܽ žÜú œÜ»Ü›Ü ¹ˆÅ¡ÜÜ Ü ܡܽŠÜÜ , „¬Ü½ œ¡ÜÜ£Ü œÏžÜº ¬¨ÜúˆÅÜ£ ˆÅ£½ŠÜÜ— ˆÅ£ ¥Üܽ ›Ü ŸÜšÜº ¬ÜÜ ŸÜšÜº£ ŸÜ›Ü —

žÜÆ÷Ü ˆÅܽ Üܹۇ ¹ˆÅ ¨ÜÛ œÏžÜº ˆÅܽ ‚œÜ›ÜÜ ¬Ü‰ÜÜ Ü›ÜÜ ¥Ü½ ÷ܘÜÜ œÜ£ŸÜ ¹œÜ÷ÜÜ ˆ½Å „÷ˆ¼Å«’ ŠÜºµÜܽ¿ ˆÅú ¬÷ܺ¹÷Ü ˆÅ£÷ܽ Ûº‡ ‚œÜ›Ü½ ¹›ÜŸÜÄ¥Ü ŸÜ›Ü ¬Ü½ „›Ü ¹¨Ü£Ü’à ŠÜºµÜܽ¿ ˆ½Å ‚›Üº¬ÜÜ£ ‚œÜ›Ü½ Üú¨Ü›Ü ˆÅܽ œÜ¹£ŸÜܹÜÄ÷Ü ˆÅ£›Ü½ ˆÅÜ œÏ¡Ü÷›Ü ˆÅ£½ , Æ¡Üܽ¿¹ˆÅ œÏžÜº ˆ½Å ŠÜºµÜܽ¿ ˆ½Å ¹Ü¿÷Ü›Ü , ŸÜ›Ü›Ü ¬Ü½ ¬ÜÜŸÜúœ¡Ü ¹ŸÜ¥Ü÷ÜÜ Û¾ ‚÷ÜÀ ‚›÷ÜŸÜÄ›Ü ¬Ü½ ¹Ü÷Ü›ÜÜ ¡ÜÜÚÜ ÜœÜ ÛܽŠÜÜ, ¬ÜŸÜúœÜ÷ÜÜ „÷Ü›Üú Ûú ¡ÜÜÚÜ ÛܽŠÜú— ‚œÜ›ÜÜ ŸÜ›Ü œÏžÜºŸÜ½¿ ¥ÜŠÜÜ ¹¥Ü¡ÜÜ ÷Üܽ ¬ÜŸÜÜܽ œÏžÜº ˆ½Å ¬ÜÜ˜Ü Û¾—

‚܃‡ , ¹›Ü£˜ÜĈй¨ÜÜܣܽ¿ ˆÅú „¥ÜÜ›Üܽ¿ ŸÜ½¿ ¬ÜŸÜ¡Ü ¨¡Ü÷Üú÷Ü ›Ü ˆÅ£÷ܽ Ûº‡ ŸÜܛܨÜ-¹Û÷Ü ¹Ü¿÷Ü›Ü ŸÜ½¿ ¥ÜŠÜ½¿, ÷ÜžÜú ¨Ü¬Ü›÷Ü ŸÜ½¿ œÜ¥¥Ü¹¨Ü÷Ü œÜº¹«œÜ÷Ü ©Ü¿ˆÅœÜº«œÜú ˆ½Å ©¨Ü½÷Ü œÜº«œÜ ˆ½Å ¬ÜºÛÜ¬Ü ˆÅú ÷Ü£Û ÛŸÜÜ£ú ¨ÜܵÜú ˆÅÜ žÜú ŸÜšÜº¹£ŸÜÜ ¬Ü½ žÜ£Ü ¹¨ÜˆÅÜ¬Ü ÛܽŠÜÜ—

Û½ ¬Ü÷œÜº²«Üܽ¿, ‚܂ܽ ‚ܾ£ œÏžÜº-žÜÜ›Ü ŸÜ½¿ ¹›ÜŸÜŠ›Ü ÛܽˆÅ£ ¬¨Ü¡Ü¿ ˆÅܽ ŠÜܾ£¨Üܹ›¨Ü÷Ü ˆÅ£½¿ —

ˆÅ£¥Ü ŸÜ½¿ ¨Ü¹µÜÄ÷Ü ¹¨ÜÜܣܽ¿ ˆÅܽ ¡Ü¹Ú ‚܍ܣµÜ ŸÜ½¿ „÷ÜÜ£Ü Üܡܽ ÷Üܽ Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ ¬ÜÜ½ ¬Üº‰Ü ˆ½Å Ú©ÜÄ›Ü Ûܽ ¬ÜˆÅ÷ܽ Ûÿ—

-„²À œÜ¼˜ÜºÀ ¬ÜºžÜ»À žÜº¨Ü ƒ¹÷Ü ÷¨ÜܽœÜÜ£ŸÜ½Û ¨Ü¡ÜŸÜà -

œÏžÜܽ ‚ÜœÜ ©Ü¹Æ÷ÜŸÜÜ›Ü ¬Ü¨ÜĨ¡Üܜ܈ЬÜ÷¬¨Ü²œÜ Ûÿ, ¹Ü÷Üì¨Ü³œÜ Ûÿ ‚÷ÜÀ ÛŸÜ ‚ܜ܈Åú „œÜܬܛÜÜ ˆÅ£÷ܽ Ûÿ—

- ¡ÜºšÜ܃÷Üà ‚ܹœÜ÷¨Ü¹ŸÜŽ¬Ü½-

‚œÜ›Ü½ Üº£½ ŠÜºµÜܽ¿ ¬Ü½ ¡ÜºÖ ˆÅ£›ÜÜ Ûú ‚Ü÷ŸÜ ¹¨ÜˆÅÜ¬Ü Û¾— žÜÜ›Ü ˆÅÜ ‚˜ÜÄ Û¾- œÏµÜ¹÷Ü ›ÜŸÜ›Ü -ÜºˆÅ›ÜÜ — ¡Ü¹Ú ¬Ü‰¡ÜžÜÜ¨Ü œÏÜœ÷Ü Ûܽ ŠÜ¡ÜÜ, ÷Üܽ ŸÜÜ›Üܽ žÜ¹Æ÷Ü žÜú „œÜ¥ÜšÜ Ûܽ ŠÜƒÄ ‚ܾ£ ¨ÜÛ œÏžÜº ˆÅÜ œ¡ÜÜ£Ü Ûܽ ŠÜ¡ÜÜ—

žÜÆ÷Ü œÏžÜº ˆÅú ¨ÜÜ›Üܽ¿ ×Ü£Ü œÏ¬÷ܺ¹÷Ü ˆÅ£½¿, ŸÜ›Ü ¬Ü½ œÏžÜº ŠÜºµÜܽ¿ ˆÅÜ ¹Ü›÷Ü›Ü ˆÅ£½¿, „¬Üˆ½Å ¬ÜÜŸÜúœ¡Ü ŸÜ½¿ Üú¨Ü›Ü ¥ÜŠÜܡܽ ‚ܾ£ œÏžÜº ˆÅÜ ¬Ü‰ÜÜ Ü›Ü½ ÷ܘÜÜ ‚›÷ܬÜà ŸÜ½¿ œÏžÜº ˆ½Å Ü›šÜºžÜÜ¨Ü ˆÅܽ œÏÜœ÷Ü ˆÅ£ ¥Ü½ — ¡Ü½ œÜÜ¿Ü ¨Ü£ Ûÿ, ¹Ü›Û½¿ ¬ÜÜ¥ÜܽơÜ, ¬ÜÜŸÜúœ¡Ü, ¬Üܡܺ¡Ü, ¬Üܳœ¡Ü ‚ܾ£ ¬Üܹ«’Ä ˆÅÛ÷ܽ Ûÿ —

ˆÅܽ ›ÜÜ›ÜÜŸÜ ¨ÜÜ¬ÜÜ ¬ÜÜŸ¡ÜÜ¡Ü ŸÜ›Üܡܺ¨ÜÜÄ žÜ¨Ü¹÷Ü ¨Ü¬÷Ü „¬ÜÜÀ—
ˆÅ ƒ›Í¬¡Ü ¡Üº¡Ü¿ ˆÅÀ ¬Ü¹‰Ü÷¨Ü¿ žÏܰܿ ¨Ü¹«’ ˆÅ¨Ü¡Ü½ ˆÅ …÷Üú ——
†. 4.25.2

œÏžÜº žÜÜ›Ü ŸÜ½¿ Üܽ ¬¨Ü¡Ü¿ ˆÅܽ ¬ÜŸÜ¹œÜÄ÷Ü ˆÅ£ Ú½ ¨ÜÛú žÜ¹Æ÷Ü Û¾ ¨ÜÛú œÏžÜº ˆÅÜ œ¡ÜÜ£Ü Û¾— ÷ܺ¥Ü¬Üú Üú ›Ü½ ˆÅÛÜ Û¾ ¹ˆÅ

- £‹ÜºœÜ¹÷Ü žÜŠÜ¹÷Ü ¬Ü¿Üú¨Ü›Ü ŸÜ»£ú, ‚›ÜºœÜÜ›Ü ýÖÜ ŸÜ¹÷Ü œÜ»£ú — -

ýÖܜܻ¨ÜĈŠ¡Ü¹Ú žÜÜ›Ü ¹ˆÅ¡ÜÜ Ü܇ ÷Üܽ ¨ÜÛ ¬Ü¿Üú¨Ü›Ü Ü»’ú ˆÅÜ ˆÅÜŸÜ ˆÅ£÷ÜÜ Û¾— œÏžÜº žÜÜ›Ü ˆ½Å ¹¥Ü‡ œÜ»µÜÄ ¹›Ü«ØÜ ‡¨Ü¿ ýÖÜ ˆÅú ‚ܨܩˆÅ÷ÜÜ Û¾, ‚ܾ£ œÏžÜº-žÜÜ›Ü ¬Ü½ ÷Üܽ ŸÜ›Ü ŸÜ¿ŠÜ¥ÜŸÜ¡Ü Ûܽ÷ÜÜ Û¾, ¨ÜܵÜú ¬ÜܾÛÜÚÄ ¬Ü½, ¬ÜºžÜܨܛÜÜ ¬Ü½ œÜ¹¨Ü°Ü Ûܽ Üú¨Ü›Ü œÜ˜Ü ˆÅܽ œÏ©Ü¬÷Ü ˆÅ£÷ÜÜ Û¾—