Editor & Web Master

Dr. R.K.Gupta
rajbhasha@yahoo.com
rajbhasha@hotmail.com
œÜ÷›Üú ŸÜ¹ÛŸÜÜ

÷܈ÅÜÄîܺ÷Üà ÷܈ÅܽĵÙܣà œÜ½¹µÜ÷Üà ÷ÜŠÜÄ©ÜÜ›£
©ÜܽˆÅÜÄîܺÜà ©Üܽ¹¨ÜÄ¥ÜÜ¥Üà œÜ½µÜà —

Üܽ œÜ÷›Üú œÜ¹÷ܨÏ÷ÜÜ Ûܽ÷Üú ÛºƒÄ ‚œÜ›Ü½ ¬Ü÷Üú÷¨Ü ˆÅú £®ÜÜ ˆÅ£÷Üú Û¾ ¨ÜÛ ‹Ü£ ‡¨Ü¿ ˆºÅ¥Ü ˆÅÜ ¡Ü©Ü Ûú ›ÜÛì ÜõÜ÷Üú Û¾ ‚¹œÜ÷ܺ ¨Üú£Ü¿ŠÜ›ÜÜ žÜú Û¾ —

ŸÜܛܨÜú¡Ü Üú¨Ü›Ü ˆÅÜ šÏº¨Ü ¹Ü›ÜÚº œÜ÷›Üú Û¾ —

šÏº¨ÜÜ ÔÜܾšÏºÄ¨ÜÜ œÜ¼¹˜Ü¨Üú šÏº¨Ü¿ ¹¨Ü©¨Ü¹ŸÜÚ¿ ÜŠÜ÷ܼ —
šÏº¨ÜܬÜÀ œÜ¨ÜÄ÷ÜÜ ƒ¬Ü½ šÏº¨ÜÜ ¬°Üú œÜ¹÷܈ºÅ¥Ü½ ƒ¡ÜŸÜà ——
ŸÜ›°Ü ¨ÏÜ. 1.3.7

¬°Üú Üú¨Ü›Ü ˆ½Å £¬Ü ˆÅÜ ‚®Ü¡Ü ¬°Ü½Ü÷Ü Û¾ — „¬ÜˆÅú ŸÜ¹ÛŸÜÜ ‚¹×÷Üú¡Ü Û¾ —

¡Ü¬¡ÜÜ¿ žÜ»÷Ü¿ ¬ÜŸÜžÜÚà ¡Ü¬¡ÜÜ¿ ¹¨Ü©¨Ü¹ŸÜÚ¿ ÜŠÜ÷Üà —
÷ÜÜŸÜÔÜ ŠÜܘÜÜ¿ ŠÜܬ¡ÜܹŸÜ¡ÜÜ ¬°ÜúµÜܟܺîÜŸÜ¿ ¡Ü©ÜÀ —— œÜÜ£. ŠÜ¼àÜ 1.7.2

¡ÜÛ ¹ˆÅ÷Ü›ÜÜ ŸÜšÜº£ ¬Ü÷¡Ü ¨ÜÜ›Ü Û¾ ¹ˆÅ žÜ»÷Ü, žÜ¹¨Ü«¡Ü ‡¨Ü¿ ¬ÜŸÜ¬÷Ü ÜŠÜ÷Üà ˆ½Å Ü›ŸÜ ˆÅÜ ˆÅÜ£µÜ ¬°Üú Û¾— „¬Üˆ½Å ‚›ÜºœÜŸÜ ¡Ü©Ü ˆÅú ‚ܣܚܛÜÜ žÜÜ£÷Üú¡Ü ¬Ü¿¬ˆ¼Å¹÷Ü ŸÜ½¿ žÜ£œÜ»£ ÛºƒÄ Û¾—

œÏܵܿܩÜ¹£°ÜˆÅ¨ÜÜÜ›šÜÜ£¡Ü¹›÷Ü ¨Ü£¹¬°Ü¡ÜÀ — ŸÜÛÜ, ¨Ü›Ü 70 /9

„îÜŸÜ ¹¬°Ü¡ÜÜ¿ ‚œÜ›Ü½ Ü¹£°Ü©Üú¥Ü ³œÜ ˆÅ¨ÜÜ ¬Ü½ ‚œÜ›Üú £®ÜÜ ˆÅ£÷Üú Ûÿ —

‚«Ü܁ܹ¬Ü ¬ÜÛŸÜÜ›ÜÜ ¬ÜÛ¬¨ÜÜ£Ü÷ÜúÀ ¬ÜÛ¬¨Ü œÜ¼÷Ü›ÜÜ¡Ü÷ÜÀ
¬Ü۬ϨÜú¡ÜÜĹ¬Ü ¬ÜÜ ŸÜÜ ¹Ü›¨Ü —
¡ÜÜº 13/26

Û½ ›ÜÜ£ú, ÷ܺ ¹¨Ü‹›Ü ÜÜšÜ܂ܽ¿ ˆÅܽ ۣܛܽ ŸÜ½¿ ¬ÜŸÜ˜ÜÄ Ûܽ, ÷ܺŸÜ Üú¨Ü›Ü ŸÜ½¿ Ûܽ›Ü½ ¨ÜÜ¥Üú ‚ÜœÜÚ܂ܽ¿ œÜ£ ¹¨ÜÜ¡Ü œÏÜœ÷Ü ˆÅ£ ‚œÜ›Üú ¨Üú£÷ÜÜ ¬Ü½ œÜܹ£¨Üܹ£ˆÅ Üú¨Ü›Ü ˆÅܽ ‚ܛܹ›Ú÷Ü ˆÅ£ Úܽ —

¡Ü¬¡Ü žÜÜ¡ÜÜÄ ©Üº¹ÜÚÄ®ÜÜ žÜ÷ÜÜÄ£ŸÜ›ÜºŠÜܹŸÜ›Üú —
¹›Ü÷¡Ü¿ ŸÜšÜº£ ¨ÜÇÅú Ü ¬ÜÜ £ŸÜÜ ›Ü £ŸÜÜ £ŸÜÜ ——

‚šÜÄ žÜÜ¡ÜÜÄ ŸÜ›Üº«¡Ü¬¡Ü, žÜÜ¡ÜÜÄ ý½«Ø÷ÜŸÜÀ ¬Ü‰ÜÜ —
žÜÜ¡ÜÜô ŸÜ»¥Ü¿ ¹°Ü¨ÜŠÜĬ¡Ü, žÜÜ¡ÜÜÄ ŸÜ»¥Ü¿ ÷ܹ£«¡Ü÷ÜÀ —— ŸÜÛÜ. 1.74.41

œÜ÷›Üú ŸÜ›Üº«¡Ü ˆÅÜ ‚šÜÜô©Ü Û¾, œÜ÷›Üú ¹œÏ¡Ü÷ÜŸÜ ¬Ü‰ÜÜ Û¾, œÜ÷›Üú Ûú šÜŸÜÄ , ‚˜ÜÄ , ˆÅÜŸÜ ¹°Ü¨ÜŠÜÄ ˆÅÜ ŸÜ»¥Ü Û¾, œÜ÷›Üú Ûú „››Ü¹÷Ü ˆÅÜ ¬ÜÜšÜ›Ü Û¾ —

Û½ ŸÜÜ÷Ü܂ܽ¿ , ÷ܺŸÛÜ£Ü ¹ˆÅ÷Ü›ÜÜ ¬÷ܺ¹÷ÜŠÜÜ›Ü ˆÅ£½¿, ÷Ü€ŸÜÛÜ£½ ¹Ü›ÜÜ ÷Üܽ Ú¾¹›ÜˆÅ Üú¨Ü›Ü ˆÅú ¹ˆÅ¬Üú žÜú ¹¨ÜšÜÜ ŸÜ½¿ œÜ»µÜÄ÷ÜÜ ›ÜÛì Ûܽ÷Üú Û¾— ÛŸÜÜ£½ ¬Ü›÷Ü ˆÅ¹¨Ü ›Ü½ ÷Üܽ ÷ܺŸÛ½¿ œÜ»ÜÜ ˆÅú Ú½¨Üú ¬Ü¿Üܽ¹šÜ÷Ü ¹ˆÅ¡ÜÜ Û¾, ÷ܺŸÛÜ£½ ¹Ü›ÜÜ ÷Üܽ œÜº³«Ü Üܹ÷Ü ‚œÜ»µÜÄ Û¾, ‚©ÜÆ÷Ü Û¾, ÷ܺŸÜ ÷Üܽ ÛŸÜÜ£½ ¹¥Ü‡ ‚›Ü›¡Ü³œÜ Ûܽ, ÷ܺŸÛÜ£ú ŠÜºµÜ ¬ÜŸœÜ››Ü÷ÜÜ ˆ½Å ˆÅÜ£µÜ ÷Üܽ ˆÅÛÜ ŠÜ¡ÜÜ Û¾ ¹ˆÅ À

„œÜÜš¡ÜÜ¡ÜÜÚà کÜ܍ÜÜ¡ÜÄÀ ‚܍ÜÜ¡ÜÜĵÜÜ¿ ©Ü÷Ü¿ ¹œÜ÷ÜÜ
¹œÜ÷ܺÚÄ©Ü ©Ü÷Ü¿ ŸÜÜ÷ÜÜ, ŠÜܾ£¨Ü½µÜܹ÷ܹ£¡Ü÷ܽ —— ¨Ü¹©Ü«Ø šÜŸÜĬܻ°Ü 13/48

Û½ ŸÜÜ÷ÜÜ, ÷ܺŸÜ ÷Üܽ ŠÜܾ£¨Ü ˆÅú ‚¹šÜ«ØÜ°Üú Ûܽ „œÜÜš¡ÜÜ¡Ü , ‚܍ÜÜ¡ÜÄ ‚ܾ£ ¹œÜ÷ÜÜ ˆÅÜ ¬˜ÜÜ›Ü ‚ܜ܈½Å ›ÜúÜ½ Û¾—

-¡Ü°Ü žÜÜ¡ÜÜÄ ŠÜ¼Û¿ ÷Ü°Ü , žÜÜ¡ÜÜÄ ŠÜ¼Û¿ ¨Ü›ÜŸÜà -

¬ÜÜÜ ¬Üº›Ú£ ‹Ü£ ÷Üܽ ¨ÜÛú Û¾ ÜÛÜ¿ œÜ÷›Üú Ûܽ, œÜ÷›Üú ˆ½Å ¬°Üú ‚¹×÷Üú¡Ü ÷¡ÜÜŠÜŸÜ¡Ü Üú¨Ü›Ü ‡¨Ü¿ ¹›Ü«ØÜŸÜ¡Ü ¬¨Ü³œÜ ˆÅú œÏ©Ü¿¬ÜÜ ˆÅú ŠÜƒÄ Û¾— ¹¬°Ü¡ÜÜ¿ ¹¨ÜÔÜܬܟœÜ››Ü , ¬Üܟܘ¡ÜĨÜ÷Üú, ‚®Ü¡Ü ¬Üº‰Ü ©Üܹ›÷Ü ˆÅÜ ‚ÜŠÜÜ£ ŸÜÜ›Üú ŠÜƒÄ Ûÿ —

¬°Üú ˆ½Å Üú¨Ü›Ü ˆÅú œÜ»µÜÄ÷ÜÜ Ûú ŸÜÜ÷ÜÜ ˆÅÜ œÜÚ œÜܛܽ ŸÜ½¿ Û¾— ƒ¬Ü¹¥Ü‡ ˆÅÛÜ Û¾ ¹ˆÅ

-¡Ü°Ü žÜÜ¡ÜÜÄ ÷Ü°Ü ŠÜ¼ÛŸÜ-

¬ÜÜÜ ‡¨Ü¿ žÜ£Ü œÜ»£Ü ‹Ü£ ÷Üܽ ¨ÜÛú ˆÅÛ¥ÜÜ÷ÜÜ Û¾ ÜÛÜ¿ œÜ÷›Üú Ûܽ —

‚Û¿ ˆ½Å÷ܺ£Û¿ ŸÜ»šÜÜÄ۟ܺŠÏÜ ¹¨Ü¨Ü܍ܛÜú —
ŸÜŸÜ½Ú›Üº ÇÅ÷ܺ¿ œÜ¹÷ÜÀ ¬Ü½ÛÜ›ÜÜ¡ÜÜ „œÜ܍ܣ½÷Üà ——
†Š¨Ü½Ú 10.159.2

ŸÜÿ œÜ÷Ü܈ÅÜ ˆ½Å ¬ÜŸÜÜ›Ü …œÜ£ Û»¿, ŸÜÿ ŠÜ¼Û¬˜Ü ˆÅú ŸÜ½šÜÜ Û»¿ ‚ܾ£ ÜÙõú Ü¥Ü©Üܹ¥Ü›Üú ÛÁ»¿ — ¹¨Ü£Ü½¹šÜ¡Üܽ¿ ˆÅÜ œÜ£ÜžÜ¨Ü ˆÅ£›Ü½ ¨ÜÜ¥Üú ÷ܽ£ú ŸÜ½£ú Üº¹Ö ˆ½Å ‚›Üº¬ÜÜ£ Ûú ŸÜ½£Ü œÜ¹÷Ü ‚܍ܣµÜ ˆÅ£÷ÜÜ Û¾, ‚÷ÜÀ Û½ ›ÜÜ£ú ÛŸÜ ÷Üܽ ¡ÜÛú ÜÜÛ÷ܽ Ûÿ À-

œÏ Üºš¡Ü¬¨Ü ¬ÜºÜºšÜÜ Üºš¡ÜŸÜÜ›ÜÜ Úú‹ÜÜġܺ÷¨ÜÜ¡Ü ©Ü÷Ü©ÜÜ£ÚÜ¡Ü — ‚˜Ü¨ÜÄ 14.2.75

¬Üܾ ¨Ü«ÜÄ ˆÅú ¥ÜŸÜú ‚ܡܺ œÏÜœ÷Ü ˆÅ£÷Üú ÛºƒÄ ÷Ü» ¬ÜÚÜ ¹¨ÜÔÜܨÜ÷Üú œÏÜºÖ , ¹¨ÜÚº«Üú ‡¨Ü¿ Ü܊ܼ÷Ü
£Û½ —

¹¬°Ü¡ÜÜ¿ ÷ܺ £Ü½ÜŸÜÜ›ÜÜ¡ÜÜ¿ ¬Ü¨Üô ÷ÜÚà £Ü½Ü÷ܽ ˆºÅ¥ÜŸÜà —
÷ܬ¡ÜÜ¿÷¨Ü£Ü½Ü ŸÜÜ›ÜÜ¡ÜÜ¿ ¬Ü¨Üğܽ¨Ü ›Ü £Ü½Ü÷ܽ —— ŸÜ›Üº. 3/62

ÜÜ ‹Ü£ ˆÅú ›ÜÜ£ú ˆÅú œÏ©Ü¿¬ÜÜ ˆÅú ÜÜ÷Üú Û¾ ÷Üܽ „¬ÜŸÜ½¿ ¬ÜŸÜ¬÷Ü œÜ¹£¨ÜÜ£ ŸÜ½¿ œÏ¬Ü››Ü÷ÜÜ Ûܽ÷Üú Û¾— „¬ÜˆÅú œÏ©Ü¿¬ÜÜ ›Ü Ûܽ›Ü½ œÜ£ œÜ¹£¨ÜÜ£ Ûú œÏ©Ü¿¬Ü›Üú¡Ü Ûܽ ÜÜ÷ÜÜ Û¾—

œÜ÷›Üú ˆÅú ‚܍ÜÜ£µÜ©Üú¥Ü÷ÜÜ ‡¨Ü¿ ¡ÜܽСÜ÷ÜÜ ¬Ü½ Ûú œÜ¹÷Ü ˆÅú Üú¨Ü›Ü -ˆÅ¥ÜÜ „Ü¨Ü¥Ü Ûܽ÷Üú Û¾— œÜ÷›Üú œÏ½ŸÜ ˆÅú œÏ¹÷ÜŸÜÜ Ûܽ÷Üú Û¾ ‚ܾ£ ¬ÜŸÜœÜÄµÜ ˆÅú ¹Ú¡Ü œÏ¹÷ÜŸÜ»¹÷ÜÄ —

¬Üº¨ÜÜ›ÜÜ œÜº°ÜÜ›Üà ŸÜ¹Û«Üú žÜ¨Üܹ÷Ü — ‚˜Ü¨ÜÄ 2.36.3

¬Ü›÷ÜÜ›Üܽ÷œÜ¹îÜ ¬Ü½ ›ÜÜ£ú ˆÅÜ ŠÜܾ£¨Ü Üõ÷ÜÜ Û¾ —